و يا كنيزانى را هم خريده باشند ، با اين حال آنها را به بيت المال برمىگردانم . زيرا در عدل وسعت و گشايش است و آن كس كه عدل و داد بر او ضيق و ناگوار آيد پس جور ستم بر او ضيق‌تر و ناگوارتر باشد » . على عليه السّلام شدّت مراقبت خود را بر حفظ اموال عمومى و رعايت از بيت المال تا آنجا رساند كه به كارگزاران خود چنين مىنويسد : ادقوا أقلامكم و قاربوا بين سطوركم و احذفوا عن فضولكم و اقصدوا قصد المعانى و اياكم و الاكثار فان اموال المسلمين لا تحتمل الاضرار ؛ « 1 » نوك قلمها را باريك گردانيد و بين خطوط كمتر فاصله قرار دهيد و كلمات زايد و غير لازم را حذف كنيد و در هنگام نوشتن سعى كنيد مقاصد و هدف را بنويسيد و بر حذر باشيد از آن كه در نوشتن زياده روى كنيد ، زيرا اموال مسلمانان نبايد دچار ضرر ( تلف ) شود . آرى ، على عليه السّلام از يك طرف اموالى را كه بر خلاف قانون و موازين اسلام از بيت المال در اختيار كارگزاران حكومت عثمان و نزديكان و خويشان وى قرار گرفته بود به بيت المال بر مىگرداند و از سوى ديگر خود براى حفظ آن اموال چنان دقت و مراقبت مىنمايد كه به همكاران و به عمّال خويش مىنويسد ، در نامه‌ى رسمى خطوط را نزديك يكديگر بنويسند و نوك قلمها را باريك كنند . و از نوشتن كلمات زايد اجتناب نمايند تا اموال عمومى و بيت المال ( هر چند بسيار كم ) دچار ضرر نگردد . اين بود قسمت اول از برنامهء داخلى حكومت امير المؤمنين عليه السّلام . على عليه السّلام با ستمگران همكارى نمىكند دومين قدم مهمّ اصلاحى كه على عليه السّلام در همان روزهاى اول خلافت خود برداشت ، فرمانى بود كه براى عزل ستمگران و افراد آلوده‌اى صادر كرد كه از عمّال حكومت و در شمار همكاران خلفاى گذشته بودند . مغيرة بن شعبه مىگويد : من در اوايل خلافت نزد آن حضرت رفتم و به وى گفتم : شما را نصيحت مىكنم كه عمّال عثمان را عوض نكنيد و آنها را همچنان بر پستهاشان ابقا نماييد . آن بزرگوار نپذيرفت و فرمود : « و الله لا اداهن فى دينى ، « به خدا قسم ! من در اجراى وظايف مذهبى خود دو رويى نمىكنم » . مىگويد : به وى گفتم ،

--> ( 1 ) - شيخ حرّ عاملى : وسايل الشيعة ، مؤسسه آل البيت قم ، 1409 ه . ق ، ج 1 ، ص 310 .